Page 11 - İSTİB-BMSK-Kitap-2026-03-Savaş ve Gıda-v02

SAVAŞ VE GIDA

Her gün yaklaşık 21 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz Boğazı,
aynı zamanda dünya sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yaklaşık yüzde
20’sinin gerçekleştiği kritik bir hat. Dolayısıyla bu hatta yaşanan her
aksama küresel ticaret zincirinin tamamını etkiliyor.

Enerji piyasalarında yaşanan her dalgalanma ise doğal olarak gıda pi-
yasalarını da doğrudan etkiliyor. Çünkü petrol fiyatlarındaki yükseliş;

• Tarımsal üretimde kullanılan mazot maliyetlerini,

• Gübre üretim maliyetlerini,

• Nakliye ve lojistik giderlerini,

• Depolama ve soğuk zincir maliyetlerini artırıyor. Bugün modern
tarım sistemi enerjiye ve özellikle doğalgaza bağlı bir üretim modeli.

Örneğin; azotlu gübre üretim maliyetinin yaklaşık yüzde 60 ila 80’i do-
ğalgazdan oluşuyor. Bu yüzden birçok ülke artık sadece gıda stoklarını
değil, aynı zamanda gübreyi, tohumu ve tarımsal girdileri de stratejik
güvenlik başlığı altında değerlendiriyor. Çünkü gıda üretiminde ya-
şanacak herhangi bir aksama, toplumsal istikrarı ve ulusal güvenliği
doğrudan etkileyen bir konu haline gelmiş durumda.
Mazot ve gübre fiyatlarında yaşanan hareketlilik, doğal olarak çiftçimi-
zin yeni ekim sezonuna girerken maliyet hesabını daha hassas yapma-
sına yol açabilir. Ancak biz biliyoruz ki çiftçi üretmekten vazgeçmez;
sadece önünü görmek ister. Maliyetlerin hızla yükseldiği dönemlerde
üreticinin daha temkinli davranması son derece doğaldır. Bu noktada
üreticiyi korumaya dönük bazı önemli adımların da atıldığını görüyo-
ruz. Akaryakıt fiyatlarında uygulanan eşel mobil mekanizması, petrol
ve kur kaynaklı artışların önemli bir kısmının pompa fiyatına doğru-
dan yansımamasını sağlıyor.

Diğer taraftan üre bazlı sıvı gübre, amonyum sülfat ve amonyum nitrat
gibi bazı temel gübrelerde gümrük vergisinin sıfırlanması, üreticinin
en önemli girdi kalemlerinden biri olan gübre maliyetlerini düşürme-

11